Орамчимӈа Чергей Адуканов тэлэӈэн (Рассказ оленевода Адуканова Сергея)

  • Автор: Народное творчество
  • Язык произведения: Эвенский
  • Перевод: Р. Н. АВАК
  • Жанр: Статьи
  • Год: 2021

Поддержи проект, расскажи о нас в соцсетях

Вступай в группы библиотеки народов Севера и Дальнего Востока

Би 1958 анјанна, Быстринскай райондула, билэклэ Лаучан баќуриву. Нян тадуќ шестьдесят первыйлан хїрривун севертэки, Олютарскай районтаки, Хаилинатки.  Таду биддэву хупкучиддыв-дэ, тэми аич харам он ордула биддёттэ, эрэгэр кїечиддёттэм анилтаки, он бэгдэчиддёттэ оралба. Боланиду орар копыткач бутэныддёттэ. Нючидыч гївэттэ "некробактериоз", эрэк оран бутэнэјэн. Би иттив, он этыкэр бэгдэччїттэ. Оран ќоќчиван тэјгэччїттэ, тыкукэвэттэ, дявачиддётта, нян этыкэн кїечиддёттэн ќоќчив, гаваттан бїдун. Иттиди кимадилми, оран тэјгэччїттэн, айдит ќоќчинни эншэн. Хирќам гаваттан, нян ќоќчиндули тэсчидиллїттэн, няссон нёвкэвэттэн хујэлэккэн. Ќобалан насаќчаван оран гоюннон чикэнэч аич тэссїттэ, хиќутыч хајаннотта тала. Орар ясалалтан бутэнэллэкэтэн, чикэнэч хиќут бэгдэччїттэ, орату-да гэлнэвэттэ. Орар энтэкэе бутэнэллэкэтэн, хиќутыч маватта деплэјгэвэр, тумуёддёттэ. Июньдула хїррїттэ летовкатки, таду аич кїсчиддэвур, орам аич дебукэми, экичэ-э бэргэвэттэн. Инэју чїптэрэ ач мїлэ дявачиддётта, нипкэвэттэ дебэддэн-кэнэ. Аич дебми, оран дэсчишэндин, хисэчинтэкэн окаттаки, намтаки-вул мултуватта. Оралта мїв аиче ќоладиллотта, нојарбутан тала дявачиддётта, тадуќ хурукэвэттэ бугэски.. Нам мївэн ќоладюќоватта, дяваччотта хулюддэтэн аич, нянда хурукэвэттэ дебукэнэддёттэ-кэнэ, тадуќ нянда мїтки намтаки. Боланиду экичэ дэвэнјитэв гякив орар дебэдиллїттэ, нян тартаки нённатта, чагич таралба чаќачиддётта. Эрэл орар болгитла тајнявур тэсэддёттэ, ишу тајнядуќ аталдавур, нян тадуќ кушикэчидиллїттэ, тэми-дэ кэнелилбэ кїрбэлбэ кастрируюддётта (итмэнчэл). Тугэниду оралбу мултуватта, нян ай, эрэгэр јэлукидуктэкэн этувэттэ. Оќату давадилми, эрэгэр кїечиддёттэ. Нямичар ай бишэкэтэн, оран-ул ирбэтэл мэнкэр тарал хотарам хара. Хагдылќана некэшиддёттэкэнэ, їмэнкэнэ, дёри-вул, гял илачиддётта, кїечиддётта. Тарал давми, таду дебэдиллїттэ, хїнтэлгэл орар, аил бисэкэтэн, аич хупкучидми, кекавми-да, окату давадиллотта, тыныввїттэ, илачичиддёттакана. Балмигал, пастуќал амардали хиндаватта, їмэтту хиќутыч тэјјїттэ, кучукэр-дэ. Кэнелилбугэл лодкала хиӄутыч нэвэттэ, нян моминач тартаки бадуватта. Орар їмэтту їмэнду ордула бидми, хаватта мэнывур, гирќаддётта авашки-вул. Хїнтэдукгэл ордук эмчэл орар - тарала-а кэнели, эрэгэр амашки кїечиддёттэ нёндавур. Эмми иттэ, уќэлэ-э їмэн хїрдин, гял-да бїдэшиннїттэ. Тэми пастуќал элэкэс эмчэлбу оралбу хїнтэдук ордук хиќутыч хупкучиддёттэ їмэтту бидэтэн. Хїнтэлбэ орарбу аич кїечиддёттэ, этэр хїррэ авашки-да... Тугудекту бригадирал, опыталкан пастуќал маршрутур хаватта, иду тугудек бидин. Хїнтэдугэл тїрду бими, опыталкан бригадирал мэнкэр оранач хїрїттэ кїетнэвэттэ: урэкчэн ач хунјэлэ бидэн, деплэјэтэн-дэ хоя бидэн. Тэми кїсчиддёттэ, тартаки јунуддётта энтукун, тараќам унэт тугудек этэн битлэр, уќэл орарбу тыкукэччїттэ: нямичарба -эвэшки, кїрбэлбэ- гятки, тэгэлэ хурукаватта, яловых бэкэлэч. Хонјачар уќэл тугуддёттэ, мэркэр иллотта, їмэм -дёрбу инэју кїетчинри, уќэл аич нёмачиддётта. Важенкал ќуниватта эчин "Э-Э-Э", хонјачара-си "ХЭ-ХЭ-ХЭ", мамалбур кїечиддёттэ, онэ-ши, хое бивэттэн, эрэгэр гирќаддёматчотта... Тыр февральла оранчимјал чаќабаќлатан пастуќал тэлэјэддётэ илэ кїсчитдир боланиду, авашки хїрдир. Тытэль надан-дяпќан звеньев бишитэн, тэккэль абал одын, їмэн-дёр звеньят, Хаилинаду дёртэкэн бригадал эмэптитэн, тэк тїрэјэтэн хое, илигэл хулютчїттэ... Хонјачарбу годовалаилбу юрта далилан неделяв өнечэлбэ дявачиддётта, дютки, тогтаки, унјэтки-да хавќадатан нян мултуватта. Энтукун кимаддётта, аич хупкучиддёттэ, оран ай бивэттэн, јин урэчинни, мэнкэн хинтэки эмэддин. Тытэль орду этыкэр гору биддёттэ, гургэвчиддёттэ, пенсиятки хїрми-дэ, хупкучиддёттэ ќујалбу, он-ќа орар биддир, илэ ай кїсчивми, ќујал кучукэрэп эйду уќэл хаватта, он ордули бивэттэн. Тэккэль би эшэм хар он индиддэ, ачча этыкэр орду, ји тэлэјэддин, ји хупкучиддин ќујалбу? Элэгэл стройкаду биддыл, нојартан авгич хадир? Эштэн хар нојартан…
Перевод
Notice: Undefined variable: WORDeditor in /home/l/legendeo/legendeo.beget.tech/public_html/skins/default/index.tpl on line 78